Hoofdstuk 7

Energiesystemen

Uit ons voedsel halen we voedingsstoffen als koolhydraten, vetten en eiwitten. Koolhydraten worden in ons lichaam opgeslagen als glycogeen. Vetten worden vooral opgeslagen als onderhuids vetweefsel. Eiwitten worden meer als bouwstof gebruikt en dienen onder  normale omstandigheden slechts voor een beetje als brandstof.
Energie is nodig om te kunnen bewegen, om te groeien, om de lichaamstemperatuur op peil te houden en om de organen te laten werken. In dit hoofdstuk gaat het om de energie die nodig is om te bewegen.
Je lichaam kan op verschillende manieren energie leveren. Dit hangt af van welke soort inspanning je wilt gaan doen. Is de inspanning niet zo intensief en duurt deze lang, dan levert je lichaam energie met behulp van zuurstof (O2). Dit noemen we aerobe energielevering. Wanneer de inspanning intensiever wordt, levert je lichaam energie zonder daarbij zuurstof te gebruiken. Dit noemen we anaerobe energielevering. Bij anaerobe energielevering kan er melkzuur ofwel lactaat ontstaan.

Er zijn drie energieleverende systemen:

  • Anaeroob a- lactisch: zeer intensieve inspanning korter dan 20 sec.
  • Anaeroob lactisch: intensieve inspanning van 20 seconden tot enkele minuten
  • Aeroob: langdurige inspanning


Figuur 1: verschillende energiesystemen.
Figuur 1: verschillende energiesystemen.

Anaëroob a-lactisch
Korte krachtexplosies die korter dan 20 seconden duren, doen voornamelijk beroep op de ‘onmiddellijke energie’ die vrijkomt bij de afbraak van de in de spier opgestapelde energierijke fosfaten: fosfocreatine (CP) en adenosinetrifosfaat (ATP). Dit soort energielevering wordt anaëroob (zonder zuurstof) én a-lactisch (zonder lactaat of melkzuur) genoemd. De intensiteit is zeer hoog, maar de duurtijd is zeer kort.
Anaëroob lactisch
Voor maximale inspanningen tot ongeveer één minuut blijft de energielevering voornamelijk anaëroob (zonder zuurstof). Hierbij verzuren de spieren sterk en wordt er als gevolg daarvan melkzuur gevormd. Deze energievorm wordt daarom anaëroob lactisch (met vorming van melkzuur) genoemd.

Aëroob
Wanneer een maximale inspanning langer dan 1 minuut volgehouden moet worden (bv. atletiek 800 meter), daalt de intensiteit en zal de energielevering meer en meer met tussenkomst van zuurstof gebeuren. Deze vorm van energielevering wordt dan ook aërobe energielevering genoemd.